KENTİN EŞİĞİNDE BİR EV
Bir antik kent, kendi sınırlarının dışında da anlatılabilir. Sagalassos Ağlasun’da; ama ona giden yol Burdur’un merkezinden geçiyor. Proje bu basit gözlemden çıktı: ziyaretçinin antik kentle karşılaşması kazı alanında değil, şehrin içinde başlasın.
BAĞLAM
Burdur, Göller Bölgesi’nin çok katmanlı yerleşimlerinden biri. Burdur Gölü, Salda ve Batı Toroslar’ın topoğrafyası kentin doğal kimliğini kurarken, bu coğrafya tarih boyunca Pisidia bölgesinin yerleşim kültürünü de biçimlendirdi. Ulu Cami, Saat Kulesi, Taş Oda ve tarihi çarşı çevresinde gelişen geleneksel konut dokusu, kentin geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemindeki mekânsal sürekliliğini bugüne taşıyor.
Ağlasun sınırlarındaki Sagalassos ise bu coğrafyanın uluslararası ölçekte tanınan değeri. Roma döneminde Pisidia’nın başlıca kentlerinden biri olan Sagalassos; Antoninler Çeşmesi, tiyatrosu, Neon Kütüphanesi, agora yapıları ve seramik üretim kültürüyle öne çıkıyor.
YAPI
II. grup taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli Murtazaaliler Evi, Yeni Hamam Caddesi üzerinde, Burdur geleneksel konut kültürünün nitelikli temsilcilerinden biri. Avlulu plan şeması, sofa–oda dizilimi, ahşap mimari elemanları ve balkon karakteriyle dönemin konut tipolojisini eksiksiz taşıyor.
Yapının bulunduğu nokta, kent içindeki makro hareketin kılcal damarlara ayrıldığı bir eşik. Doğal peyzajdan ve göl çevresinden merkeze ulaşan ziyaretçi hareketi, tarihi dokunun başladığı bu noktada yapıyla karşılaşıyor.
KARAR: TERSİNİR MÜDAHALE
Tasarımın temel ilkesi, özgün avlu–sofa–oda sistematiğini koruyarak yeni işlevleri bu tipoloji üzerinden geliştirmek. Yapı, zaman içinde eklenmiş niteliksiz hacimlerden arındırıldı; çağdaş ihtiyaçlar ise tersinir ve bağımsız sistemlerle çözüldü.
Avluda daha önce ek olarak yapılmış tuvalet hacminin yerinde önerilen bağımsız çelik düşey sirkülasyon elemanı, erişilebilirliği kuran temel çağdaş müdahale. Mevcut duvarlara ve döşemelere dokunmadan, sokak siluetini bozmadan tasarlandı.
AVLU: AÇIK HAVA ANLATI HATTI
Avlu, yapının ilk kamusal eşiği ve aynı zamanda açık hava sergi mekânı. Avlu duvarı boyunca uzanan bilgi bandı, Sagalassos’un kuruluşundan Roma dönemindeki zirvesine, depremler sonrası dönüşümünden güncel kazılara kadar kronolojik bir akış sunuyor.
Avludaki özgün havuz izinin okunabilirliğini artırmak için zeminde korten çelikle oluşturulan iz, bu anlatının yatay eksende sürdüğü bir zaman çizelgesi olarak çalışıyor. Ziyaretçi yapıya girmeden önce zamanı mekânsal bir deneyime dönüştürüyor.
PROGRAM
Bodrum kat sosyal ve etkinlik odaklı: çok amaçlı salon, kafe ve mutfak. Bodruma inen aks üzerindeki duvar, kazıların bilimsel hikâyesini — restorasyon süreçleri, Leuven Üniversitesi çalışmaları, Antoninler Çeşmesi ve dijital arkeoloji — aktaran ikinci bir anlatı katmanı. Zemin kat araştırma ve çalışmaya ayrıldı: sesli ve sessiz çalışma alanları, arşiv, sofa. Birinci kat sergileme: sofada geçici sergi, üç odada kalıcı sergi — Kamusal Yaşam ve Kent Mekânı, Su ve Mühendislik, Kazı ve Yeniden Keşif.
SONUÇ
Yapı, Sagalassos ziyaretçisi için bir kent eşiği; Burdurlu için gün boyu açık bir kamusal merkez. Yeni Hamam Caddesi boyunca süren zemin izi, tek bir yapıyı değil, kentin kültür rotasını kuruyor.
